1. Trantsizio energetikoa abiadura handian ari da aurrera egiten, baina erronka berriei ere egin behar die aurre. Zein puntutan gaude gaur egun, eta zein dira sektorearen erronka nagusiak?

Trantsizio energetikoa epe luzerako helburua izatetik premia estrategiko bihurtzera igaro da. Energia berriztagarrien hazkundea, garraioaren eta industriaren elektrifikazioa, eta digitalizazioaren ondoriozko energia-eskari gero eta handiagoa energia-sistema aurrekaririk gabeko erritmoan eraldatzen ari dira. Hala ere, bilakaera horrek erronka berriak ere planteatzen ditu horniduraren segurtasunarekin, lehengai kritikoen eskuragarritasunarekin eta gero eta teknologia efizienteago eta jasangarriagoak izateko beharrarekin lotuta.

Testuinguru horretan, energia-biltegiratzea trantsizio energetikoaren eragile nagusietako bat bihurtu da. Ezinbestekoa izango da energia berriztagarrien proportzio handiagoa integratzeko ez ezik, baita sistema elektrikoari malgutasuna emateko, haren erresilientzia hobetzeko eta zuzeneko elektrifikazioa konplexuagoa den sektoreen deskarbonizazioa errazteko ere.

Orain erronka nagusia berrikuntza bizkortzea da, soluzio berriak merkatura azkarrago irits daitezen. Horretarako, zientziaren, industriaren eta erakundeen arteko lankidetza indartu behar da, teknologia lehiakorrak eta jasangarriak sustatu behar dira, eta hurrengo hamarkadako energia-sistema markatuko duten beharrei aurrea hartzeko gai den ikerketaren aldeko apustua egin behar da.

2. 2030era begira, zure ustez zein joerak eraldatuko dute indar handienarekin energiaren eta biltegiratzearen mundua?

Hemendik 2030era, energia-sistema askoz elektrifikatuagoa, digitalizatuagoa eta konektatuagoa ikusiko dugu. Energia berriztagarrien hedapenak hazten jarraituko du, baina, aldi berean, aplikazio desberdinetara egokitutako biltegiratze-soluzio efizienteago eta jasangarriagoen beharra ere handituko da. Era berean, adimen artifiziala, material berriak edo konputazio aurreratua bezalako teknologiek gero eta soluzio energetiko lehiakorragoen garapena bizkortuko dute.

Eszenatoki horretan, gakoa ez da teknologia bakar baten alde egitea izango, baizik eta soluzio osagarrien ekosistema baten alde egitea. Bateriek funtsezko zeregina izaten jarraituko dute, baina beste biltegiratze-teknologia batzuekin batera biziko dira, hala nola biltegiratze termikoarekin edo iraupen luzeko biltegiratzearekin, energia-sistemaren behar desberdinei erantzuteko eta deskarbonizazio efizienteago eta erresilienteago baterantz aurrera egiteko.

3. Ba al dago gaur egun oharkabeago igarotzen ari den teknologiarik edo joerarik, zure ustez hemendik 2030era erabakigarria izan daitekeena?

Bateriek arreta handiaren zati bat bereganatzen duten arren, badira trantsizio energetikorako berdin-berdin erabakigarriak izango diren beste teknologia batzuk ere. Horietako bat biltegiratze termikoa da, funtsezko zeregina izango baitu industriaren deskarbonizazioan, beroaren kudeaketan eta energia berriztagarrien integrazio efizientean.

Halaber, aurrerapen oso esanguratsua ikusiko dugu teknologia gaitzaileetan, hala nola adimen artifizialean edo digitalizazioan. Teknologia horiei esker, material berrien aurkikuntza bizkortu ahal izango da, fabrikazio-prozesuak optimizatu ahal izango dira eta gero eta konplexuagoak diren energia-sistemak askoz modu efizienteagoan kudeatu ahal izango dira.

Teknologia disruptibo bakar bat baino gehiago, aldea markatuko duena soluzio desberdinak konbinatzeko gaitasuna izango da, oso behar anitzei erantzuteko. Biltegiratzearen etorkizuna ikuspegi teknologiko plural batean oinarritzen da, non soluzio bakoitzak balioa ematen duen efizienteena den lekuan.

4. Elektrifikazioak biltegiratze-soluzioen eskaria handitzen ari da. Zer zeregin izango dute bateriek eta beste biltegiratze-teknologia batzuek energia-sistema berrian?

Energia-biltegiratzea etorkizuneko energia-sistemaren zutabeetako bat izango da. Garraioaren, industriaren eta eraikinen elektrifikazioa handitzen den heinean, eta iturri berriztagarrietatik sortutako energia hazten den neurrian, energia eskuragarri dagoenean gordetzeko eta benetan behar denean hornitzeko gai diren soluzioak beharko ditugu. Biltegiratzerik gabe, oso zaila izango da energia-sistema egonkor, malgu eta erresilientea bermatzea.

Testuinguru horretan, bateriek protagonismo handia izaten jarraituko dute, beren moldakortasunari eta oso aplikazio desberdinei erantzuteko duten gaitasunari esker, mugikortasun elektrikotik hasi eta biltegiratze geldikorrera arte. Hala ere, ez dago behar guztiei erantzuteko gai den soluzio bakarrik. Aplikazio bakoitzak prestazio espezifikoak behar ditu gaitasunari, iraupenari, kostuari, segurtasunari edo jasangarritasunari dagokienez; horregatik, biltegiratze-teknologia desberdinak elkarrekin biziko direla ikusiko dugu.

Hain zuzen ere, datozen urteetako eraldaketa handietako bat soluzio osagarrien ekosistema baten sendotzea izango da. Bateriekin batera, biltegiratze termikoa edo iraupen luzeko biltegiratzea bezalako teknologiek gero eta zeregin garrantzitsuagoa izango dute industria-prozesuak deskarbonizatzeko, energia berriztagarrien ehuneko handiagoa integratzeko eta energia-sistema efizienteago, seguruago eta jasangarriago bat eraikitzeko.

5. Biltegiratze elektrokimikoaz gain, biltegiratze termikoa funtsezkoa izango da industria deskarbonizatzeko eta energia berriztagarria hobeto aprobetxatzeko. Zer zeregin izango dute, zure ustez, TESC teknologiek 2030eko energia-sisteman?

Biltegiratze termikoak zeregin estrategikoa izango du trantsizio energetikoan, bereziki bero-eskariak energia-kontsumoaren zati oso garrantzitsua osatzen duen industria-sektoreetan. Bateriak elektrizitatea biltegiratzeko soluzio bikaina diren bitartean, biltegiratze termikoak beroa askoz modu efizienteagoan aprobetxatzeko eta kudeatzeko aukera ematen du, erregai fosilen kontsumoa eta horiei lotutako emisioak murrizten lagunduz.

Gainera, teknologia horiek energia berriztagarrien integrazio handiagoa erraztuko dute, soberako energia biltegiratu eta behar denean erabiltzeko aukera emango baitute, bai industria-prozesuetan, bai berokuntza- edo hozte-sareetan. Horrek malgutasun handiagoa emango dio energia-sistemari, eta haren erresilientzia hobetuko du sorkuntza berriztagarriaren eta eskariaren aldaketen aurrean.

2030era begira, biltegiratze termikoak gero eta protagonismo handiagoa izango du biltegiratze elektrokimikoaren osagarri gisa. Biak ezinbesteko teknologiak izango dira, baina behar desberdinei erantzungo diete eta, batera, energia-sistema efizienteago, deskarbonizatuago eta jasangarriago baterantz aurrera egitea ahalbidetuko dute, gero eta elektrifikatuagoa den ekonomiaren erronketara egokitzeko gai izango dena.

6. Europa autonomia teknologiko handiagoa bultzatzen ari da bateriak, material kritikoak edo hidrogenoa bezalako esparru estrategikoetan. Zer aukera irekitzen ditu eszenatoki berri horrek Europako ikerketarentzat eta industriarentzat?

Europak bere autonomia teknologikoa indartzeko egindako apustuak aukera handia eskaintzen du bateriak, hidrogenoa edo material aurreratuak bezalako teknologia estrategikoen inguruan berrikuntzaren eta industriaren ekosistema propioa sendotzeko. Kanpoko hornidura-kateekiko mendekotasuna murrizteak lehiakortasuna eta erresilientzia hobetzeaz gain, gaitasun zientifiko, industrial eta fabrikazio-gaitasun berriak sortzea ere bultzatzen du Europako lurraldean.

Testuinguru horretan, ikerketa-zentroen, enpresen eta erakundeen arteko lankidetza funtsezkoa izango da ezagutzaren transferentzia bizkortzeko eta berrikuntza industria-soluzio bihurtzeko. Europak potentzial zientifiko eta teknologiko handia du; orain erronka ezagutza hori merkatura iritsiko diren, balio ekonomikoa sortuko duten eta trantsizio energetikoan Europako lidergoari lagunduko dioten teknologietan bihurtzea da.

7. Gero eta gehiago hitz egiten da adimen artifizialaz, konputazio kuantikoaz edo material berriez. Nola ari dira teknologia horiek ikertzeko eta soluzio energetikoak garatzeko modua aldatzen?

Adimen artifiziala, konputazio kuantikoa eta material berriak berrikuntza aurrekaririk gabeko moduan bizkortzen ari dira. Teknologia horiei esker, datu-bolumen handiak azter daitezke, materialek sintetizatu aurretik izango duten portaera simulatu daiteke, eta orain gutxira arte urteetako lan esperimentala eskatzen zuten ikerketa-prozesuak optimizatu daitezke. Horrek energia biltegiratzeko eta kudeatzeko soluzioen garapen azkarrago eta efizienteagoa dakar.

Hala ere, haien benetako potentziala gaitasunen konbinazioan dago. Tresna digital aurreratuak ezagutza zientifikoarekin eta esperimentazioarekin integratzeak material berriak aurkitzea, teknologia jasangarriagoak diseinatzea eta ideia bat laborategitik industria-aplikazio batera eramateko behar den denbora murriztea ahalbidetuko du.

8. Erronka handietako bat oraindik ezagutzaren transferentzia bizkortzea da. Zer behar da berrikuntza zientifiko bat lehenago merkatura iritsi eta benetako inpaktua izan dezan?

Ezagutzaren transferentzia teknologia bat merkatura iritsi baino askoz lehenago hasten da. Funtsezkoa da ikerketa industriarekin lankidetza estuan garatzea, hasierako faseetatik bertatik identifikatuz zein diren benetako beharrak eta zein erronka konpondu behar diren berrikuntza batek soluzio aplikagarri bihurtzeko aukerak izan ditzan.

Era berean, beharrezkoa da ikerketaren eta balidazio teknologikoaren arteko distantzia murriztea. Azpiegiturak, eskalatze-gaitasunak eta teknologia baten funtzionamendua baldintza errealetatik hurbil dauden inguruneetan frogatzeko espazioak izateak arriskuak minimizatzea eta enpresek teknologia horiek azkarrago bereganatzea ahalbidetzen du.

Azkenik, transferentziak ikerketa-zentroen, enpresen, administrazioen eta inbertitzaileen arteko lankidetza-ekosistema sendoa behar du. Gaitasunak batuz bakarrik izango da posible ezagutza zientifikoa inpaktu ekonomiko, industrial eta soziala sortuko duten berrikuntzetan eraldatzea.

9. Trantsizio energetikoa ez da erronka teknologikoa bakarrik, talentuaren erronka ere bada. Zer profil eta gaitasun beharko dira datozen urteetan eraldaketa hori gidatzeko?

Trantsizio energetikoak aurrerapen teknologikoak baino askoz gehiago behar du; diziplina desberdinetako ezagutzak integratzeko eta lankidetzan aritzeko gai diren pertsonak behar ditu. Datozen urteetan, bereziki baliotsuak izango dira energian, materialetan, digitalizazioan, adimen artifizialean edo datuen analisian esperientzia uztartzen duten profilak, berrikuntzara eta jasangarritasunera bideratutako ikuspegiarekin batera.

Aldi berean, funtsezkoa izango da ikerketaren eta industriaren arteko ezagutzaren transferentzia erraztuko duten gaitasunak garatzea. Emaitza zientifikoak soluzio bideragarri bihurtzeko gai diren profesionalak beharko ditugu, bai erronka teknologikoak bai merkatuaren beharrak ulertuko dituztenak.

Esparru bakar batean espezialistak prestatzea baino gehiago, erronka nagusia etengabe aldatzen ari den ingurune batera egokitzeko gai den talentua erakartzea eta garatzea izango da. Ikasteko, lankidetzan aritzeko eta aldaketei aurrea hartzeko gaitasuna ezagutza teknikoa bezain garrantzitsua izango da hurrengo hamarkadako eraldaketa energetikoa gidatzeko.

10. Zure ustez, zein ikerketa-esparruk bilduko dute ahalegin zientifiko handiena datozen urteetan, eta zeinek izango dute eragin handiena gizartean?

Datozen urteetan, ikerketa deskarbonizazioa bizkortzeko eta energia-sistema efizienteago, erresilienteago eta jasangarriagoa eraikitzeko aukera emango duten teknologiak garatzera bideratuko da. Horrek aurrerapenak bultzatuko ditu energia-biltegiratzean, material berrietan, hidrogenoan, digitalizazioan edo energiaren kudeaketa adimendunerako teknologietan.

Halaber, lehengai kritikoekiko mendekotasuna murriztera, materialen birziklagarritasuna hobetzera eta baliabideen erabilera optimizatzera bideratutako ikerketen hazkundea ikusiko dugu. Jasangarritasuna helburu osagarri izatetik diseinu-irizpide bihurtuko da garapen teknologikoaren lehen faseetatik bertatik.

Gizarte-inpakturik handiena industriara azkar transferitzeko eta benetako erronkei erantzuten laguntzeko gai diren berrikuntzek izango dute, hala nola energia berriztagarrien integrazioak, industriaren deskarbonizazioak edo energia garbiago, seguruago eta eskuragarriagorako sarbideak. Zentzu horretan, ikerketak ezagutza sortzeaz gain, gizartean inpaktu ukigarria izango duten soluzioak ere eskaini beharko ditu.

11. Ziurgabetasun geopolitikoak eta nazioarteko lehiak markatutako testuinguru batean, nola mantendu dezake Europak bere lehiakortasuna teknologia energetiko estrategikoetan?

Europak potentzial zientifiko aparta du, industria-oinarri sendoa eta berrikuntzan ibilbide luzea; baina bere lehiakortasunari eusteko, autonomia teknologikoa indartu beharko du bateriak, energia-biltegiratzea, hidrogenoa edo material aurreratuak bezalako esparru estrategikoetan. Nazioarteko lehia gero eta handiagoa eta ziurgabetasun geopolitikoa nagusi diren testuinguru batean, funtsezkoa izango da hornidura-kate kritikoekiko mendekotasuna murriztea, funtsezko teknologien fabrikazioa Europako lurraldean bultzatzea eta ikerketan, berrikuntzan eta industrializazioan inbertsioa sustatuko duen ingurunea erraztea.

Aldi berean, Europak ikerketa-zentroen, enpresen eta erakundeen arteko lankidetzaren aldeko apustua egiten jarraitu beharko du, ezagutzaren transferentzia bizkortzeko eta bikaintasun zientifikoa industria-inpaktua duten soluzio bihurtzeko. Lehiakortasuna ez da teknologia berriak garatzearen mende bakarrik egongo; horiek eskalatzeko, merkatura azkar eramateko eta enplegua sortu, industria indartu eta trantsizio energetikoa ikuspegi jasangarri eta estrategiko batetik gidatzeko aukera emango duen balio-kate sendoa eraikitzeko gaitasunaren mende ere egongo da.

12. Zer zeregin bete nahi du CIC energiGUNEk eszenatoki honetan, eta nola lagundu nahi dio trantsizio energetikoari datozen urteetan?

CIC energiGUNEn, trantsizio energetikoa posible egingo duten teknologien garapenean funtsezko eragilea izaten jarraitu nahi dugu. Gure konpromisoa bikaintasuneko ezagutza zientifikoa sortzea eta gizartearen erronka nagusiei erantzungo dieten soluzio bihurtzea da, biltegiratze elektrokimikoan, biltegiratze termikoan eta beste teknologia energetiko estrategiko batzuetan berrikuntza bultzatuz.

Horretarako, enpresekin, ikerketa-zentroekin eta erakundeekin lankidetza indartzen jarraituko dugu, uste baitugu gaur egungo erronkei ikuspegi kolaboratibo eta nazioarteko batetik bakarrik heldu dakiekeela. Teknologia berriak garatzeaz gain, haien balidazioa eta transferentzia bizkortzeko lan egiten dugu, berrikuntza merkatura iritsi eta benetako inpaktua sortzeko behar den denbora murrizten lagunduz.

Gure helburua CIC energiGUNE energia-biltegiratzera aplikatutako ikerketan nazioarteko erreferente gisa sendotzea da, industria-lehiakortasuna indartzen, ekonomia jasangarriagoa bultzatzen eta energia-sistema garbiago, erresilienteago eta efizienteago baterantz aurrera egiten lagunduz.