1. Bateriei buruz pentsatzen dugunean, oraindik ere ibilgailu elektrikoan eta energia-biltegiratze estazionarioan pentsatzen dugu batez ere. Zer beste merkatu bihur daitezke estrategiko hurrengo hamarkadan?

Ibilgailu elektrikoak eta energia-biltegiratze estazionarioak baterien eskariaren zati handi bat hartzen jarraituko dute, baina gero eta argiago dago analisia bi merkatu horietara mugatzeak ikuspegi osatugabea eskaintzen duela. Bateriak zeregin kritikoa hartzen ari dira abiazioan, droneetan, defentsan, robotikan, espazio-industrian, itsas garraioan, makineria astunean eta baita datu-zentroekin lotutako azpiegitura digitaletan ere.

Interesgarria da merkatu horiek guztiek ez dituztela bolumen berak edo prestazio berak beharko. Kasu batzuetan, energia-dentsitate handia izatea funtsezkoa izango da; beste batzuetan, berriz, potentziak, segurtasunak, muturreko baldintzetan lan egiteko gaitasunak edo bizitza erabilgarri oso luzeak izango dute pisu handiagoa. Horrek esan nahi du, automobilgintzan formatu eta kimika jakin batzuen inguruan ikusi dugun estandarizazioaren aldean, askoz espezializazio handiagoko etapa batean sar gaitezkeela.

Izan ere, Energiaren Nazioarteko Agentziak dagoeneko adierazi du baterien garrantzi estrategikoa automobilgintzatik eta sare elektrikoetatik harago hedatzen ari dela, datu-zentroetara, tripulaziorik gabeko defentsa-sistemetara eta robot humanoideak bezalako teknologia berrietara. Horrek aldaketa garrantzitsu bat islatzen du: bateria sektore gutxi batzuekin lotutako teknologia izatetik ekonomia modernoaren funtsezko osagai bihurtzen ari da pixkanaka.

2. Gutxiesten ari al gara automobilgintzak baino askoz GWh gutxiago kontsumituko dituzten sektoreetan bateriek izango duten zeregina, nahiz eta haien balio teknologikoa askoz handiagoa izan?

Bai, askotan baterien merkatua ia soilik instalatutako ahalmenaren edo kontsumitutako GWh-en arabera aztertzen dugulako, nahiz eta metrika horrek ez duen beti aplikazio baten garrantzi estrategikoa edo balio erantsia islatzen. Satelite batek, drone aurreratu batek edo hegazkin elektriko batek bateria-kantitate hutsalak kontsumituko dituzte milioika ibilgailurekin alderatuta, baina sistema horietan bateriak zuzenean baldintza ditzake autonomia, karga erabilgarria, irismena edo baita aplikazioaren beraren bideragarritasuna ere.

Gainera, merkatu horietan kWh bakoitzeko kostua ez da zertan erabaki-irizpide nagusia izan. Teknologia garestiago batek zentzua izan dezake pisua murriztea, autonomia nabarmen handitzea, segurtasun handiagoz jardutea edo muturreko baldintzetan prestazioei eustea ahalbidetzen badu. Horregatik, energia-biltegiratze estazionarioan edo automobilgintzan LFParekin lehiatzeko zailtasunak izan ditzaketen teknologia batzuek aukera oso erakargarria aurki dezakete merkatu espezializatuetan.

Horrek garapen teknologikoa ulertzeko modua aldatzera ere behartzen gaitu. Ez da beti beharrezkoa izango parametro guztietan aldi berean lehiatzeko gai den bateria bat aurkitzea. Garrantzitsuena kimika, arkitektura edo material jakin batek merkatuan sartzea justifikatzeko adinako abantaila ematen duen aplikazioak identifikatzea izango da.

3. Zer aplikazio berrik dute gaur egun baterien industriarako merkatu berriak sortzeko potentzial handiena?

Bereziki interesgarriak diren hainbat aplikazio multzo daude. Lehenengoa sistema autonomoekin lotuta dago: droneak, robot mugikorrak, robot humanoideak eta industrian zein defentsan erabiltzen diren hainbat plataforma. Kasu horietan guztietan, oso lotura zuzena dago eskuragarri dagoen energiaren eta sistemaren gaitasunen artean: zenbat eta energia-autonomia handiagoa lortu pisu txikia mantenduz, orduan eta handiagoa izan daiteke haren autonomia operatiboa.

Bigarren eremu batean pisua eta bolumena oso kritikoak diren aplikazioak daude, hala nola abiazioa eta espazioa. Hor aurkitzen ditugu, ziurrenik, energia-dentsitate handiko teknologiak garatzeko pizgarri handienetako batzuk, edozein hobekuntzak zuzenean irismen handiagoa, karga erabilgarri handiagoa edo gaur egun oraindik bideragarriak ez diren arkitekturak ekar baititzake. Litio-metal, egoera solidoko edo litio-sufreko teknologiak bereziki interesgarriak dira ikuspegi horretatik.

Eta badago oso azkar haz daitekeen hirugarren talde bat: azpiegitura digitalak. Datu-zentroen eta adimen artifizialaren hedapenak aldi berean handitzen ari ditu elektrizitate-eskaria eta fidagarritasun oso handiko sistemen beharra. IEAren arabera, baterietan oinarritutako UPS sistemen instalazio berriak —batez ere datu-zentroei lotutakoak— %30 hazi ziren 2025ean, 45 GW ingurura iritsi arte.

4. Defentsaren, robotikaren, abiazioaren, espazioaren, datu-zentroen edo industria-makineriaren artean, non ikusten dituzu merkatu garrantzitsu bihurtzetik gertuen dauden aukerak?

Ziurrenik bereizi beharko genituzke dagoeneko hazten ari diren merkatuak eta oraindik jauzi teknologiko jakin batzuk lortzearen mende daudenak. Droneak eta beste sistema autonomo batzuk argi eta garbi lehen taldean egongo lirateke. Dagoeneko merkatuan dauden aplikazioak dira, eta autonomian, potentzian edo pisuaren murrizketan lortutako edozein hobekuntzak berehalako eragina izan dezake. Izan ere, baterien eskakizunak gero eta zorrotzagoak bihurtzen ari direla ikusten ari gara, droneak aplikazio nahiko sinpleetatik logistika, industria-ikuskapena, segurtasuna edo defentsa bezalako erabileretara igarotzen diren heinean.

Datu-zentroek ere berehalako aukera bat eskaintzen dute, nahiz eta logika guztiz bestelakoa izan. Kasu honetan, bateriak ez du ibilgailu bat mugitu behar; azpiegitura digitalak sare elektrikoan arazoak sortzen direnean funtzionatzen jarraitzea bermatu behar du eta, potentzialki, potentzia-puntak kudeatzen edo malgutasuna ematen ere lagundu dezake. Adimen artifizialaren hazkundearekin, funtzio horrek askoz garrantzi handiagoa har dezake datozen urteetan.

Abiazioak eta espazioak, ziurrenik, bolumen txikiagoko aukerak eskaintzen dituzte, baina balio erantsi oso handikoak. Abiazio elektrikoak oraindik nabarmen handitu behar du baterien energia espezifikoa zenbait aplikazio zabaltzeko; espazioan, berriz, fidagarritasuna, masa eta muturreko baldintzetan funtzionatzeko gaitasuna kritikoak dira. Hain zuzen ere, merkatu mota horietan aurki ditzakete teknologia aurreratuek beren lehen aplikazioak automobilgintzan lehiatzeko adinako bolumenak lortu aurretik.

5. Zer sektorek izan dezakete bateriak automobilgintzan eragin duenaren pareko eraldaketa?

Zaila da automobilgintzan gertatutakoa zehazki errepikatuko dela pentsatzea, ibilgailu elektrikoak aparteko eskalako merkatu bat sortu baitu.

Hala ere, badira baterien prestazioak hobetzeak aldaketa kualitatiboa eragin dezakeen sektoreak; hau da, gaur egun zailak, lehiakortasun gutxikoak edo zuzenean ezinezkoak diren gauzak egitea ahalbidetu dezake.

Robotika da hautagai argienetako bat. Aurrerapen izugarriak ikusten ari gara adimen artifizialean, pertzepzioan, kontrolean eta mugimendu-gaitasunean, baina sistema horiek guztiek energia behar dute.

Robot batek denbora gehiagoz lan egitea, azkarrago kargatzea edo askoz bateria arinagoak eramatea lortzen badugu, ez dugu haren osagaietako bat soilik hobetuko: zuzenean haren produktibitatea handituko dugu eta erabil daitekeen zereginen kopurua zabalduko dugu.

Antzeko zerbait gerta daiteke droneekin eta, epe luzeagoan, abiazio elektriko mota jakin batzuekin. CIC energiGUNEk dagoeneko adierazi du droneen bilakaera gero eta gehiago egongo dela haien bateriek autonomia, arintasuna eta segurtasuna aldi berean eskaintzeko duten gaitasunaren mende, aldagai horiek irismena edo karga erabilgarria bezalako alderdi garrantzitsuak baldintzatzen baitituzte.

6. Zenbateraino handituko dute adimen artifizialaren, robotikaren edo sistema autonomoen bilakaerak baterien garrantzi estrategikoa?

Bi modu desberdinetan egin dezakete. Alde batetik, adimen artifizialak gero eta energia gehiago kontsumitzen duen azpiegitura fisikoa behar du. Ereduen, algoritmoen eta zerbitzu digitalen atzean, etengabeko hornidura bermatu eta gero eta potentzia handiagoak kudeatu behar dituzten datu-zentroak daude. Testuinguru horretan, bateriek gero eta zeregin handiagoa izan dezakete, ez soilik etenaldi baten aurrean babes-sistema gisa, baita datu-zentroaren eta sistema elektrikoaren arteko harremana modu malguagoan kudeatzeko tresna gisa ere.

Bestetik, adimen artifizial hori roboten, droneen edo ibilgailu autonomoen bidez mundu fisikora eramaten dugunean, beste arazo bat agertzen da: energia-autonomia. Softwarearen ikuspegitik sistema oso sofistikatuak garatu ditzakegu, baina haien erabilgarritasuna mugatuta geratzen da etengabe gelditu behar badute kargatzeko. Aplikazio horietan, pisu edo bolumen beraren barruan energia gehiago biltegiratzea lehia-abantaila oso garrantzitsua bihurtzen da.

IAren eta baterien arteko konbergentzia hori datozen urteetako joerarik interesgarrienetako bat izango da ziurrenik. IEAk dagoeneko batera kokatzen ditu adimen artifizialari lotutako azpiegitura digitala, tripulaziorik gabeko defentsa-sistemak eta robot humanoideak baterien garrantzi ekonomikoa eta estrategikoa zabaltzen ari diren eremuen artean.

7. Hasi al gaitezke bateria zeharkako teknologia gaitzaile gisa hartzen, erdieroaleen edo sistema digital jakin batzuen maila berean?

Teknologien arteko desberdintasun nabariak alde batera utzita, uste dut kontzeptu hori erabiltzen has gaitezkeela. Teknologia gaitzaile bat sektore ugariren bilakaera aldi berean baldintzatzen duen teknologia da, eta bateriak funtzio hori betetzen hasi dira. Jada ez gara automobilak elektrifikatzeaz soilik ari: sare elektrikoez, telekomunikazioez, datu-zentroez, droneez, robotez, abiazioaz, espazioaz edo defentsa-sistemez ari gara.

Horrek, gainera, ondorio industrial garrantzitsua du. Teknologia bat zeharkako bihurtzen denean, hirugarrenekiko mendekotasuna ez da soilik sektore horren arazoa; teknologia horren mende dauden industria guztietara hedatzen da. Baterien eta haien osagai askoren munduko ekoizpenak geografikoki oso kontzentratuta jarraitzen du. IEAren arabera, Txinak munduko baterien %80 baino nabarmen gehiago fabrikatu zuen 2025ean, eta Europako fabrikek inportatutako osagaiekiko mendekotasun handia izaten jarraitzen dute.

Beraz, baterien inguruko eztabaida gero eta antzekoagoa da Europak erdieroaleen, lehengai kritikoen edo adimen artifizialaren inguruan duen eztabaidarekin. Kontua ez da soilik zelula bat ekoizteak zenbat balio duen jakitea, baizik eta zer industria-gaitasun mantendu nahi ditugun galdetzea, beste teknologia estrategiko batzuk haien mende baitaude.

8. Adimen artifizialari lotutako elektrizitate-eskariak hazten jarraitzen badu, zer aukera sor ditzake horrek energia biltegiratzeko teknologia berrientzat?

Lehen aukera nahiko agerikoa da: zenbat eta kritikoagoak izan datu-zentroak eta zenbat eta potentzia handiagoa izan, orduan eta garrantzitsuagoa izango da horniduraren jarraitutasuna bermatzea. Baterietan oinarritutako UPS sistemek dagoeneko betetzen dute funtzio hori, etenaldi baten ondorengo uneetan energia emanez, beste babes-sistema batzuk martxan jarri arte. Horrelako instalazio berriak 2025ean %30 inguru hazi izanak erakusten du zer abiaduratan ari den merkatu hori bilakatzen.

Hala ere, aukerarik interesgarriena, ziurrenik, bateria larrialdietarako soilik erabiltzeari uzten zaionean agertuko da. Datu-zentro batek biltegiratze-potentzia handia du, eta arkitektura eta araudi egokiekin, eskari-puntak kudeatzeko, elektrizitate-kontsumoa optimizatzeko, energia berriztagarriaren sorkuntza hobeto aprobetxatzeko edo sareari malgutasun-zerbitzu jakin batzuk eskaintzeko ere erabil liteke. Horrek sistemaren ekonomia nabarmen aldatuko luke, bateria ez bailitzateke matxura baten zain dagoen aktibo hutsa izango.

Gainera, merkatu horrek ibilgailu elektrikoan nagusi diren teknologietatik bestelakoak susta ditzake. Datu-zentro batean, pisuak askoz garrantzi txikiagoa du; aldiz, segurtasuna, erabilgarritasuna, bizitza erabilgarria, erantzun azkarra eta jabetzaren guztizko kostua erabakigarriak izan daitezke. Horrek lekua irekitzen die kimika eta arkitektura desberdinei, baita materialen ugaritasuna, segurtasuna edo ziklo kopurua energia-dentsitate maximoa lortzea baino garrantzitsuagoak diren soluzioei ere.

Aukera handia, beraz, bateria sare elektrikoaren eten baten aurkako aseguru gisa ikustetik ekonomia digitalaren energia-azpiegituraren parte aktibo gisa ikustera igarotzean egon daiteke.

9. Nola ari da CIC energiGUNE bere burua kokatzen automobilgintzara eta energia-biltegiratze estazionariora ez ezik, balio erantsi handiko aplikazio berri horietara ere zuzendutako bateria-teknologiak garatzeko?

CIC energiGUNEn aplikazioak dibertsifikatzen hasten direnean bereziki garrantzitsua den abantaila dugu: teknologia elektrokimikoen gama oso zabalean lan egiten dugu, gaur egungo litio-ioizko baterietatik hasi eta egoera solidoko, litio-metaleko, litio-sufreko edo sodio-ioizko teknologietaraino. Horri esker, aplikazio bakoitza bere behar zehatzen arabera azter dezakegu, merkatu guztietarako balioko duen kimika bakarra dagoela suposatu beharrik gabe.

Gainera, garapen-katearen zati handi bat estaltzen duten gaitasunak ditugu, materialen ikerketatik eta karakterizaziotik zelulen prototipatzeraino. Gure plataformak teknologia eta formatu desberdinekin lan egiteko aukera ematen digu —pouch eta formatu zilindrikoak barne—, eta elektrodo- eta elektrolito-materialak industriaurreko prototipatzerako behar diren kantitateetara eskalatzeko aukera eskaintzen du. Materialen, zelularen eta aplikazioaren arteko zubi hori bereziki garrantzitsua da sortzen ari diren merkatuetan, askotan kimika, arkitektura eta fabrikazio-prozesua aldi berean egokitu behar baitira.

Gainera, dagoeneko ari gara aplikazio horietako batzuetan lanean. Abiazioan, CIC energiGUNEk prestazio handiko egoera solidoko bateriak garatzeko Europako HELENA proiektua zuzentzen du, eta proiektuaren barruan zelula osoak muntatu ditu. SAGELi proiektuan ere parte hartzen du, besteak beste aireko eta itsasoko mugikortasunerako baterien segurtasuna hobetzea helburu duena. Espazioaren arloan, sateliteetarako soluzioak garatzen aurretiko esperientzia ere badugu; eta, berriki, hazten ari den droneen merkatuak planteatzen dituen eskakizunak berariaz aztertu ditugu.

Beraz, bilatzen dugun posizionamendua ez da soilik «hurrengo bateria» garatzea, baizik eta aplikazio bakoitzak zer bateria behar duen ulertzea. Merkatu batzuetan lehentasuna energia-dentsitatea izango da; beste batzuetan, segurtasuna, potentzia, muturreko tenperaturetan funtzionatzeko gaitasuna, kostua edo jasangarritasuna. Materialetatik hasi eta zelularaino lan egiteko dugun gaitasunak, eta enpresekin batera egiteko aukerak, espezializazio horri heltzea ahalbidetzen digute; eta gure ustez, hori izango da baterien hurrengo belaunaldiaren joera nagusietako bat.