AURKITU INTERESGARRIA DITUEN EDUKIAK
CIC energiGUNEren white paperrean jasotako datuen arabera, datu-zentroen munduko elektrizitate-kontsumoa 485 TWh ingurukoa izan zen 2025ean, eta 2030ean 950 TWh ingurura irits liteke; hau da, munduko elektrizitate-eskariaren ia % 3ra. Gainera, adimen artifizialera bideratutako zentroen hazkundea sektore osoarena baino nabarmen handiagoa izango dela aurreikusten da.
Baterien industriarentzat, ordea, aukera ez dator elektrizitate-kontsumoaren hazkunde horretatik bakarrik. Aldaketarik garrantzitsuena datu-zentroen energia-azpiegituraren bilakaerarekin lotuta dago.
Tradizionalki, bateriak UPS sistemetan (Uninterruptible Power Supply edo etenik gabeko elikatze-sistemetan) erabili izan dira batez ere, ordezko energia-iturri bat —normalean sorgailu bat— martxan jarri arte instalazioak funtzionatzen jarraitzeko behar dituen segundo edo minutuetan elektrizitatea hornitzeko. Eginkizun horrek funtsezkoa izaten jarraitzen du, baina beste behar batzuekin batera agertzen hasi da: potentziaren kalitatea, kontsumo-gailurren kudeaketa, energia berriztagarrien integrazioa eta, potentzialki, sare elektrikoarekiko elkarreragina.
Bilakaera horrek aukera berriak zabaltzen dizkie bateria-fabrikatzaileei, materialen garatzaileei, potentzia-elektronikaren hornitzaileei eta kudeaketa- eta diagnostiko-sistemetan espezializatutako enpresei.
Datu-zentroetako azpiegitura elektrikoa gehien aldatzen ari den faktoreetako bat adimen artifizialaren lan-karga berriekin lotutako potentzia-dentsitatearen igoera da.
Eredu aurreratuak entrenatzeko eta exekutatzeko erabiltzen diren azeleragailuei esker, gero eta konputazio-ahalmen handiagoa kontzentratu daiteke espazio mugatu batean. Ondorioz, elektrizitate-kontsumoa eta bero-sorkuntza ere kontzentratu egiten dira. Txostenaren arabera, AA zerbitzarien potentzia-dentsitatea hamaika aldiz handitu zen, gutxi gorabehera, 2020tik 2025era, eta datozen urteetan berriro ere nabarmen handitu liteke.
Aldaketa horrek instalazioaren arkitektura elektriko osoari eragiten dio. Transformadoreek, maniobra- eta babes-ekipoek (switchgear), banaketa-sistemek, UPS sistemek, potentzia-elektronikak, hozte-sistemek eta bateriek gero eta potentzia-fluxu handiagoak kudeatzeko gai izan behar dute. Gainera, adimen artifizialaren lan-kargak azkar alda daitezke; horrek ia berehala erantzuteko gai diren teknologien balioa handitzen du.
Testuinguru horretan, bateria bat hautatzeko irizpideak nabarmen desberdinak izan daitezke mugikortasun elektrikoan ohikoak direnekin alderatuta. Energia-dentsitate maximoa ez da nahitaez lehentasun nagusia. Datu-zentroetako aplikazio jakin batzuetan garrantzitsuagoak izan daitezke potentzia erabilgarria, erantzun-abiadura, eraginkortasuna, egonkortasun termikoa, egutegi-bizitza, degradazio aurreikusgarria eta bateriaren benetako egoera zehaztasunez ezagutzeko gaitasuna. Horrek, gainera, merkatua segmentatzen laguntzen du.
Rack edo ilara mailan kokatutako Battery Backup Unit (BBU) batek potentzia handia, bolumen txikia eta erantzun azkarra uztartu behar ditu. Ekipamendu informatikoetatik hurbil dagoenez, kudeaketa termikoari, akatsen detekzioari eta segurtasunari lotutako eskakizunak ere handiagoak dira.
UPS sistema zentralizatu batek, aldiz, bestelako funtzionamendu-profila du. Bateriak bere bizitzaren zati handi bat karga-egoera altuan eman dezake, eta deskarga sakon gutxi izan. Funtsezko galdera ez da soilik zenbat ziklo eskain ditzakeen, baizik eta ea hainbat urtez egonean egon ondoren behar den potentzia guztia emateko gai izaten jarraituko duen. Horregatik, egutegi-bizitzak, zahartzearen aurreikusgarritasunak eta osasun-egoerak garrantzi berezia hartzen dute.
Azkenik, instalazio mailako Battery Energy Storage System (BESS) batek eginkizun osagarriak bete ditzake. Erresilientzia indartzeaz gain, eskari-gailurrak murrizteko, energia berriztagarrien sorkuntza hobeto integratzeko edo kokalekuko energia-kudeaketa laguntzeko erabil daiteke. Kasu horretan, bereziki garrantzitsuak dira joan-etorriko eraginkortasuna, ziklo-bizitza, erabil daitekeen deskarga-sakonera eta degradazioari lotutako kostua. Ondorioa argia da: litekeena da bateria-teknologia bakar bat ez izatea sektore osorako egokiena.
Txostenak agertoki bat planteatzen du, non dagoeneko finkatuta dauden teknologiek —berun-azidozko bateriek eta litio-ioizko aldaera batzuek, esaterako— beste irtenbide batzuekin batera jardun dezaketen: LFP, NMC, sodio-ioizko bateriak, potentzia handiko litio-teknologiak, zinkan oinarritutako sistemak, superkondentsadoreak edo fluxu-bateriak. Teknologia bakoitzaren kokapena eskatzen diren potentziaren, iraupenaren, segurtasunaren, bizitza erabilgarriaren, espazioaren eta kostuaren araberakoa izango da.
Datu-zentroen bilakaerak aukera industriala zabaltzen du, zelulak fabrikatze hutsetik askoz harago.
Misio kritikoko azpiegitura batean, bateriaren kimika garrantzitsua da, baina ez du bere kabuz sistemaren fidagarritasuna zehazten. Kudeaketa termikoa, Battery Management System (BMS) sistemak, potentzia-elektronika, suteen aurkako babesa, akatsen detekzioa eta diagnostiko prediktiboa ere funtsezkoak dira. Izan ere, txostenak adierazten du bateriaren benetako egoera ezagutzea eta haren erabilgarritasuna bermatzea energia-dentsitatea maximizatzea baino baliotsuagoa izan daitekeela. Horrek aukera handiak zabaltzen ditu BMS aurreratuak eta diagnostiko-tresnak garatzeko.
Babeserako erabiltzen den bateria bat denbora luzez ia erabili gabe egon daiteke; hala ere, gorabeheraren bat gertatzen denean behar bezala erantzun behar du. Horregatik, ez da nahikoa karga-egoera ezagutzea. Osasun-egoera, benetan erabilgarri dagoen potentzia eta degradazioaren bilakaera ere zenbatetsi behar dira. Behar hori are konplexuago bihurtzen da bateria babes-funtziorako soilik erabiltzeari uzten zaionean.
Sistemak eskari-gailurrak murrizten (peak shaving), energia berriztagarriak integratzen edo eskaria kudeatzen ere parte hartzen badu, operadoreak oreka bilatu behar du bateria erabiltzearen eta haren erresilientzia-funtzio nagusia bermatzeko nahikoa gaitasun gordetzearen artean. White paperrak berak optimizazio-arazo gisa identifikatzen du auzia: zenbat balio gehigarri atera dakioke bateriari, instalatu zeneko misio kritikoko funtzioa arriskuan jarri gabe? Hala, industria-aukera pixkanaka integraziorantz mugitzen ari da.
Potentzia-beharrak handitu ahala, bateria potentzia-elektronikarekin, sistema termikoarekin eta azpiegitura elektrikoarekin batera diseinatu behar da. Txostenak, hain zuzen, adierazten du lehiarako bereizketa sistema mailan gerta daitekeela, elektrokimika, elektronika, kudeaketa termikoa, adimen digitala, segurtasuna eta energia-optimizazioa uztartuta.
Arkitektura hibridoak ere sor daitezke. Gorabehera azkarrenak potentzia oso handiko sistemek kudea litzakete; beste bateria batzuek, berriz, ohiko ride-through funtzioa beteko lukete, eta gaitasun handiagoko sistemek denbora luzeagoetarako biltegiratzea eskainiko lukete. Banaketa horri esker, teknologia bakoitza hobekien egokitzen zaion funtzionamendu-tartean erabili ahal izango litzateke.
Instalazio mailan, gainera, beste aukera bat agertzen da: biltegiratze-gaitasunaren zati bat energia-kudeaketarako aktibo bihurtzea.
Datu-zentro handiek gero eta karga handiagoa eragiten dute sare elektrikoetan, eta eskualde batzuetan sarera konektatzeko gaitasun berriaren eskuragarritasuna muga izan daiteke proiektu berriak garatzeko. Testuinguru horretan, saretik hartutako gehieneko potentzia aldi baterako murrizteak balioa sor dezake, urteko elektrizitate-kontsumoa nabarmen aldatu gabe ere.
Txostenaren kalkuluen arabera, 2030erako 20–25 GW inguruko bateria bidezko biltegiratze-potentzia instala liteke mundu osoko datu-zentroetan. Hala ere, gaitasun hori babes-funtziotik harago erabiltzea araudi- eta eragiketa-baldintzen araberakoa izango da. Nolanahi ere, erresilientziak lehentasuna izaten jarraituko du. Erabilera gehigarri orok karga-egoera, potentzia erabilgarria, bizitza erabilgarria eta erredundantzia nahikoak bermatu beharko ditu.
Horregatik, datu-zentroetarako irtenbideen lehiakortasuna nekez ebaluatu ahal izango da kWh bakoitzeko prezioaren arabera soilik. Jabetzaren guztizko kostua (Total Cost of Ownership) kontuan hartu beharko da, mantentze-lanak, ordezkapenak, eraginkortasuna, hoztea, espazioa, degradazioa eta erabilgarritasunik ezak eragin dezakeen kostua barne.
Beraz, datu-zentroen hazkundeak zabaltzen duen aukera ez da bateria gehiago saltzera mugatzen. Gero eta potentzia handiagoa duen, kritikoagoa den eta konplexuagoa bihurtzen ari den azpiegitura digital baterako berariaz egokitutako biltegiratze-sistemak garatzean datza.
Galdera ez da jada soilik zein bateriak eskain dezakeen babes-hornidura, baizik eta elektrokimikaren, potentziaren, segurtasunaren, bizitza erabilgarriaren, diagnostikoaren eta integrazioaren zer konbinaziok berma dezakeen modu eraginkorrenean hurrengo belaunaldiko datu-zentroen energia-hornidura. Baterien industriarentzat, galdera horri erantzutea adimen artifizialaren hazkundearekin lotutako aukera teknologiko eta industrial garrantzitsuenetako bat bihur daiteke.
Energia biltegiratzeko azken joerak eta ikerkuntzako berrikuntzak ezagutu nahi badituzu, harpidetu zaitez.
Goi-mailako talde batean sartu nahi baduzu, hainbat diziplinatako espezialistekin elkarlanean aritu edo zure kezkak kontatu nahi badituzu, ez pentsatu bi aldiz...